Trong quá trình phát triển của một siêu đô thị như TPHCM, việc nhiều khu vực ngoại thành dần chuyển từ mô hình nông thôn sang đô thị là xu thế tất yếu.
Những địa bàn từng là vùng ven nay đã có mật độ dân cư đông đúc, tốc độ đô thị hóa nhanh, hoạt động thương mại – dịch vụ phát triển mạnh, nếu bộ máy quản lý vẫn vận hành theo tư duy xã nông thôn sẽ khó đáp ứng được yêu cầu phát triển mới.
Chuyển lên phường, địa phương sẽ có điều kiện đầu tư mạnh hơn cho giao thông, thoát nước, chỉnh trang đô thị, điện chiếu sáng, công viên và vệ sinh môi trường. Những con đường nhỏ hẹp, ngập nước kéo dài hay hệ thống hạ tầng chắp vá sẽ từng bước được thay thế bằng diện mạo đô thị văn minh hơn.
Không chỉ hạ tầng kỹ thuật, các công trình phục vụ dân sinh như trường học, cơ sở y tế, trung tâm văn hóa cũng sẽ được đầu tư đồng bộ để đáp ứng tiêu chuẩn của một đơn vị hành chính đô thị. Người dân ngoại thành có cơ hội tiếp cận các dịch vụ công tốt hơn, không còn khoảng cách quá lớn với khu vực nội đô.
Một lợi ích quan trọng khác là thay đổi tư duy phát triển.
Còn là xã, nhiều nơi vẫn mang tâm lý quản lý kiểu nông thôn, phát triển manh mún, thiếu quy hoạch dài hạn. Nhưng khi lên phường, áp lực đô thị hóa sẽ buộc chính quyền địa phương phải thay đổi cách vận hành, quản trị và thu hút đầu tư theo hướng hiện đại hơn.
Đây cũng là điều kiện để thu hút doanh nghiệp đầu tư vào bất động sản, thương mại, dịch vụ, trường học, bệnh viện và các dự án hạ tầng lớn.
Cùng với đó, chuyển sang mô hình phường, đội ngũ cán bộ, công chức và lực lượng công an sẽ hoạt động theo cơ chế phù hợp với đô thị, chuyên nghiệp hơn, sát dân hơn.
Tuy nhiên, bên cạnh kỳ vọng phát triển, cũng cần nhìn nhận thận trọng để tránh tâm lý “chạy đua lên phường” bằng mọi giá.
Nếu nâng cấp hành chính khi hạ tầng chưa đáp ứng, quy hoạch chưa đồng bộ, nguồn lực chưa bảo đảm, rất dễ phát sinh áp lực quản lý đô thị, quá tải dân cư và thiếu hụt dịch vụ công.
Đặc biệt, nhiều xã hiện nay đang được thụ hưởng nguồn lực từ chương trình xây dựng nông thôn mới. Khi lên phường, các cơ chế hỗ trợ này sẽ không còn. Nếu chưa có phương án thay thế hiệu quả, địa phương có thể gặp khó khăn về nguồn vốn đầu tư trong giai đoạn chuyển tiếp. Bởi vậy, lên phường phải đi cùng chất lượng đô thị thực chất, chứ không chỉ là thay đổi tên gọi.
Điều người dân cần không phải một tấm bảng tên mới trước trụ sở UBND, mà là đường sá khang trang hơn, trường học tốt hơn, môi trường sạch hơn, thủ tục hành chính nhanh hơn và cuộc sống văn minh hơn.
Lê Thanh Phong
