Tại khoản 6 Điều 3 Nghị định 112/2024/NĐ-CP giải thích công trình phục vụ trực tiếp sản xuất nông nghiệp là công trình phục vụ sơ chế, bảo quản nông sản; kho chứa vật tư nông nghiệp, máy móc, dụng cụ lao động; trưng bày, giới thiệu sản phẩm nông nghiệp. Như vậy, trường hợp xây nhà để ở thì không thuộc loại công trình phục vụ trực tiếp sản xuất nông nghiệp, nên không được phép xây nhà trên đất nông nghiệp nếu chưa thực hiện chuyển mục đích sử dụng đất theo đúng quy định.
Thời gian gần đây, người dân ở xã Đông Thạnh, TPHCM không ngớt xôn xao bàn tán về những ngôi nhà xây theo kiểu “3 không” trong xã. 3 không nghĩa là mảnh đất để xây dựng ngôi nhà ấy hoàn toàn chưa có chủ quyền, thậm chí vẫn còn là đất nông nghiệp, chưa được chuyển đổi mục đích sử dụng và tất nhiên, vì thế nên hoàn toàn không có giấy phép xây dựng… Chủ nhà thậm chí tự bịa ra một địa chỉ nào đó căn cứ theo những số nhà có trước cho có lệ rồi cứ thế… nhắm mắt mà xây.
Những công trình không phép ngổn ngang vật liệu xây dựng
Lạ một điều, dù quá trình vận chuyển vật liệu và xây dựng diễn ra một cách thị thường, hàng ngày trước mặt bàn dân thiên hạ nhưng vẫn không thấy chủ nhà hay chủ xây dựng bị cán bộ địa phương hay các cơ quan chức năng kiểm tra hay xử phạt. Hệ lụy của việc này là cứ ngôi nhà này nối tiếp ngôi nhà kia mọc lên tạo thành một quần thể không phép, tồn tại cho đến bây giờ.
Điể hình cho câu chuyện trên là sự việc mới đây, Một chủ thầu xây dựng tên T. mua lại một mảnh đất có diện tích 5 x 16 mét vuông với giá nghe đâu khoảng hơn 1,5 tỷ. Người bán là ông Nguyễn Văn C. Việc mua bán hoàn toàn chỉ là thỏa thuận miệng, trao đổi với nhau bằng giấy tay, vạy nhưng sau đó, bằng một cách nào đó, chủ thầu trên vẫn ngang nhiên xây dựng nhà để bán lại cho một người khác là ông Nguyễn Văn B., người miền Trung, với giá 3 tỷ đồng. Việc xây dựng căn nhà này được bà con trong ấp gọi là phương án “ve sầu thoát xác”, nghĩa là bề ngoài vẫn để bức tường cũ nhưng bên trong thì xây dựng khang trang lên tận 2 tầng…
Những địa chỉ tự nghĩ ra, hoàn toàn không tồn tại trong sổ sách
Theo lý giải của một số người, họ cho rằng, việc xây dựng trái phép trên đất nông nghiệp sau nay sẽ được hợp thức hóa bằng cách đóng phạt rồi sau đó mới làm giấy chủ quyền. Những nhận định này là hoàn toàn sai trái về mặt pháp luật nhưng một số người vẫn ham rẻ, nhắm mắt nghe theo để về sau rơi vào hoàn cảnh tiền mất tật mang, cần phải được cảnh tỉnh.
Ngôi nhà được người dân gọi là xây theo kiểu “Kim thiềm thoát xác”
Mới đây, trên Cổng thông tin Bộ Xây dựng, công dân L.H.T thắc mắc:
“Tôi có xây dựng nhà ở bắt đầu từ ngày 26.4.2026, nhà được xây dựng trên đất thổ cư do chính tôi đứng tên, tôi xây dựng nhà cấp 4 – 1 tầng (bao gồm 1 phòng khách, 1 phòng ngủ và 1 phòng bếp). Đến ngày 20.5.2026 có cán bộ ở xã về đình chỉ và lập biên bản không cho xây dựng, yêu cầu phải xin giấy phép xây dựng nhà ở thì được tiếp tục xây. Theo tôi được biết thì tôi xây dựng nhà cấp 4 dưới 7 tầng ở khu vực nông thôn, không trong dự án thì không cần xin giấy phép xây dựng. Vậy tôi hỏi là trường hợp như nhà tôi xây có cần xin giấy phép xây dựng hay không, và nếu có tôi xin giấy bổ sung có bị phạt không? Tôi rất mong nhận được sự phản hồi sớm nhất từ Chính phủ để tôi có thể xây dựng nhà để ở”.
Sau khi nghiên cứu, Cục Kinh tế – Quản lý đầu tư xây dựng (Bộ Xây dựng) có ý kiến như sau:
Theo quy định tại điểm g khoản 2 Điều 43 Luật Xây dựng năm 2025:
“Trước khi khởi công xây dựng công trình, chủ đầu tư phải có giấy phép xây dựng trừ các trường hợp sau đây: Công trình xây dựng cấp IV, công trình nhà ở riêng lẻ có quy mô dưới 7 tầng có tổng diện tích sàn xây dựng dưới 500 m2 và không thuộc một trong các khu vực: khu chức năng, khu vực phát triển đô thị được xác định trong quy hoạch chung thành phố; khu chức năng, khu dân cư nông thôn, khu vực phát triển đô thị được xác định trong quy hoạch chung đô thị thuộc tỉnh, thuộc thành phố, quy hoạch chung khu kinh tế, khu du lịch quốc gia; khu vực xây dựng được xác định trong quy hoạch chung xã; khu vực đã có quy chế quản lý kiến trúc”.
Đề nghị Quý công dân liên hệ với cơ quan có thẩm quyền quản lý về quy hoạch tại địa phương để được xác định khu vực xây dựng thuộc đối tượng cấp/hay không phải cấp giấy phép xây dựng trước khi khởi công xây dựng theo quy định.
PV
